Rais William Ruto amekabidhi rasmi uenyekiti wa Soko la Pamoja la Mashariki na Kusini mwa Afrika (COMESA) kwa Rais wa Zimbabwe Emmerson Mnangagwa, kufuatia mkutano wa 25 wa Wakuu wa Nchi na Serikali za wanachama uliofanyika jijini Harare, Zimbabwe, Alhamisi.

Makabidhiano hayo yanamaliza kipindi cha mwaka mmoja cha Kenya kuongoza jumuiya hiyo ya kikanda, ambayo ina nchi wanachama 21 zinazoshirikiana kukuza biashara, uwekezaji na maendeleo ya kiuchumi.

Mnangagwa atahudumu kama mwenyekiti wa COMESA kwa kipindi cha 2026–2027, huku Eswatini ikichukua nafasi ya makamu mwenyekiti na Kenya ikihudumu kama mtoa taarifa katika uongozi mpya wa jumuiya hiyo.

Akizungumza wakati wa kukabidhi uongozi huo, Ruto alieleza matumaini yake kwamba chini ya uongozi wa Mnangagwa, nchi wanachama zitaendeleza juhudi za kujenga soko la pamoja lenye manufaa kwa wananchi na wafanyabiashara wa eneo hilo.

Ruto alisisitiza umuhimu wa nchi za Afrika kuongeza uzalishaji, uwekezaji na biashara miongoni mwao badala ya kutegemea zaidi masoko ya nje.

Alizitaka nchi wanachama kutumia rasilimali zao kwa manufaa ya kiuchumi ya eneo hilo, akihimiza ushirikiano utakaowezesha Afrika kushiriki katika biashara ya kimataifa kama mshirika mwenye nguvu.

Kwa upande wake, Mnangagwa alisema Zimbabwe iko tayari kushirikiana na nchi zote wanachama kuendeleza mafanikio yaliyopatikana na kuimarisha ushirikiano wa kiuchumi katika eneo hilo.

Alibainisha kuwa soko la pamoja linapaswa kuwezesha biashara kuzalisha bidhaa kwa wingi, kurahisisha usafirishaji wa bidhaa na huduma kuvuka mipaka na kuwafikia wateja katika masoko mapya.

Mkutano huo ulifanyika chini ya kaulimbiu “Soko Moja, Mustakabali Mmoja: Kukuza Ukuaji wa Viwanda Jumuishi, Uwekezaji na Muungano wa Kikanda ndani ya COMESA.”

Mpango wa kukuza biashara ya kikanda

Miongoni mwa masuala muhimu yaliyojadiliwa ni utekelezaji wa Mpango Mkakati wa COMESA wa Kipindi cha Kati wa mwaka 2026–2030, unaolenga kuimarisha biashara baina ya nchi wanachama, kukuza viwanda na kuboresha mifumo ya biashara ya kikanda.

Mpango huo unatarajiwa kusaidia kupunguza vikwazo vya biashara, kuimarisha minyororo ya thamani na kuongeza matumizi ya teknolojia za kidijitali katika shughuli za kiuchumi.

Viongozi pia walipata fursa ya kujadili namna ya kuongeza thamani ya mazao ya kilimo, madini na malighafi nyingine kupitia uchakataji wa ndani badala ya kuzisafirisha nje zikiwa katika hali ghafi.

Hatua hiyo inalenga kukuza viwanda vya ndani, kuongeza fursa za ajira na kuhakikisha nchi za Afrika zinanufaika zaidi na rasilimali zao.

Aidha, kuondoa vikwazo vya kibiashara na kurahisisha usafirishaji wa bidhaa kuvuka mipaka ni miongoni mwa hatua zinazoweza kupunguza gharama za biashara na kufungua masoko mapya kwa wafanyabiashara.

COMESA pia inalenga kuongeza biashara ya ndani ya jumuiya hiyo hadi asilimia 15 ya biashara yake yote ifikapo mwaka 2030, kupitia hatua zinazojumuisha kuondoa vikwazo vya biashara na kupanua biashara ya kidijitali.

Kenya na fursa za biashara za kikanda

Kwa Kenya, mabadiliko hayo ya uongozi hayamaanishi mwisho wa ushiriki wake katika maamuzi ya COMESA. Nchi hiyo itaendelea kuwa mwanachama na kushiriki katika juhudi za kukuza ushirikiano wa kiuchumi katika eneo hilo.

Biashara za Kenya zinaweza kunufaika na kupanuka kwa masoko ya kikanda, hususan katika sekta za kilimo, uzalishaji wa bidhaa viwandani na uchakataji wa vyakula.

Hata hivyo, manufaa hayo yatategemea utekelezaji wa makubaliano ya kikanda, kupunguzwa kwa vikwazo vya biashara na kuboreshwa kwa miundombinu inayowezesha usafirishaji wa bidhaa kwa ufanisi.

Mkutano wa Harare pia ulijumuisha uzinduzi wa Mpango Mkakati wa COMESA wa 2026–2030 na ripoti ya mwaka ya 2025, nyaraka zinazotarajiwa kusaidia kuelekeza vipaumbele vya jumuiya hiyo katika miaka ijayo.

COMESA imekuwa mojawapo ya mifumo muhimu ya ushirikiano wa kiuchumi barani Afrika, ikilenga kupanua biashara, kuimarisha ushindani wa bidhaa za kikanda na kuwezesha nchi wanachama kushirikiana katika maendeleo.

Hatua inayofuata itakuwa kuhakikisha maazimio ya mkutano huo yanatekelezwa kwa vitendo ili biashara, wawekezaji na wananchi wa nchi wanachama wanufaike na fursa zinazotokana na soko hilo la pamoja.